बालकथा

  गांधीजी, माकडं आणि असहकार... नवेगाव बांध राष्ट्रीय उद्यानात एकच हलकल्लोळ माजला. इतक्या वर्षात प्रथमच असं घडलं. या उद्यानात गांधीजींच्या तीन माकडांच्या मूर्ती बसवण्यात आल्या आहेत. या तीन माकडांपैकी एक़ डोळयावर दोन्ही हात ठेऊन सांगत असतो की वाईट काही बघू नका. दुसरा माकड दोन्ही कानावर हात ठेऊन सांगत असतो की़, वाईट काही ऐकू नका. तिसरा माकड तोंडावर दोन्ही हात ठेऊन सांगतो की, काहीही वाईट बोलू नका. वर्षानुवर्षे पर्यटक येथे येतात आणि या माकडांना बघून खूष होतात. त्यांच्यासोबत छायाचित्र काढतात. आताशा सेल्फी काढायला लागले. गांधीजींची ही तिन्ही माकडं सर्वांना आनंद देणारीच होती. ००० आज मात्र विपरीत घडलं. पहिल्या माकडाने कानावरुन हात काढले. दुसऱ्याने तोंडावरुन तर तिसऱ्यानं डोळयावरुन. यामुळे त्यांचं वैशिष्ट्यच गेलं. हा कुणाचा तरी खोडसाळपणा असावा, असं तेथील वरिष्ठ अधिकाऱ्यास वाटलं. पण तसं तर काही दिसत नव्हतं. कारण या मूर्तींची कुणी तोडफोड केली नव्हती. मग हे कसं झालं ? या परिसरात घनदाट जंगल आहे. या जंगलात राहणाऱ्या भूत आणि चेटकिणीने तर जादू केली नसेल ना ? असं या अधिकाऱ्यास वाटलं. मा...

  सिंहेश्वर, मच्छरास घाबरतो तेव्हा... ( भाग दोन ) पूर्वसूत्र-आपल्या शक्तीचा गर्व झाल्याने सर्वांना तुच्छ समजू लागलेल्या सिंहेश्वरास धडा देण्याचा विडा मच्छरांनी उचलला..त्यात त्यांना यश मिळाले काय ? पुढे...     हत्तीरावांनी मग तसं सर्वांना सांगितलं. सभेत शांतता पसरली. मच्छर काय सांगतो याकडे प्रत्येक प्राणी कान देऊन ऐकू लागला. मोठा मच्छर म्हणाला, आम्ही सिंहेश्वराला धडा शिकवू शकतो. त्याला या वनातून हाकलून सुध्दा लावू शकतो. मात्र त्यासाठी तुमची तयारी असली पाहिजे. अरे मूर्खा, तू एवढासा चिलटासारखा जीव. तू कसा काय त्या अगडबंब सिंहेश्वरास धडा शिकवणार ? आमच्यापैकी कुणालाही जे जमू शकत नाही ते तुला कसं शक्य होणार ? आँ. तुला काय आम्ही महामूर्ख वाटलो की काय ? लांडगा म्हणाला. हत्तीरावानं त्याची सोंड जरी इकडे तिकडे फिरवली, तरी तुम्ही कुठे जाऊन पडाल याचा तुम्हालाही पत्ता लागणार नाही. अजगर म्हणाला. हे मच्छर आपल्या जखमेवर मीठ चोळत आहेत. यांना हाकलून लावा हत्तीराव, कोल्हा म्हणाला. अरे, तुमचा जीव इतका धोक्यात आला असताना तुम्हाला हा लहान, तो मोठा अशा गोष्टी सुचतात. तुम्ह...

  सिंहेश्वर, मच्छरास घाबरतो तेव्हा... ( भाग एक ) आपण जंगलाचा राजा असल्याचा अभिमान सिंहेश्वराला होता. त्यामुळे तो सर्व प्राण्यांना हिडिस फिडिस करत राहायचा. वननगरीत त्यामुळे सिंहेश्वराबाबत फार नाराजी होती. या सिंहेश्वराला चांगला धडा शिकवला पाहिजे असं अनेक प्राण्यांना वाटायचं. पण धडा कसा शिकवायचा हे काही कुणाला कळत नसे. सिंहेश्वर धिप्पाड होता. त्याचा डामडौल इतरांपेक्षा वेगळा होता. त्याची गर्जना ऐकून बहुतेक सर्व प्राणी गर्भगळीत होत. त्याच्या पायाची अनुकचिदार नखं, त्याचा तो प्रचंड आकाराचा जबडा, जबड्यातील तीक्ष्ण दात बघून सर्वच प्राणी त्याला बघतातच चळचळ कापत. सिंहेश्वर कोणत्याही प्राण्याची शिकार करण्यास मागेपुढे पाहत नसे. शिकारीच्या वेळेस त्याचं वेगानं धावणं, सावजावर उडी मारुन त्याची मान पकडणं, मग मटकावत त्या प्राण्याला खाणं हे त्याचं रुप अनेक प्राण्यांना माहीत होतं. त्यामुळे वननगरीतील कोणताही प्राणी त्याच्या वाटेला जात नसे. त्यामुळेसुध्दा सिंहेश्वराचा स्वत:बद्दलचा अभिमान आणखिनच वाढला होता. सगळे प्राणी तुच्छ आहेत. आपणच एकमेव श्रेष्ठ आहोत. या वनाचेच नव्हे तर जिथेजिथे वन आहेत, त्याठि...

  प्रजासत्ताक आणि राज्यघटना   आज सकाळी, उठल्याउठल्या तेजोमयीने घरातील पुस्तकांचं कपाट बघायला सुरुवात केली. एक एक पुस्तक काळजीपूर्वक बघून नेटकेपणानं त्याच्या जागेवर  ठेवलं. आज हिला कोणत्या पुस्तकाची गरज सकाळीच भासावी याचं कोड आईबाबांना पडलं. आधी आईने येऊन विचारलं... काय गं, आज कोणतं पुस्तक हवं होतं तुला ? बाबांना सांगितलं असतं तर शोधून दिलं असतं ना पटदिशी. तुझा वेळसुध्दा गेला नसता मग. आईकडे बघून तेजोमयी हसली. अगं हसतेस कशाला ? बाबांनी विचारलं. तसं  नाही हो बाबा , मला खात्री करुन घ्यायची होती. कशाबद्दल ? आपल्या घरी " ते " पुस्तक आहे का याची. " ते " पुस्तक म्हणजे ? आईने विचारलं. अग ते म्हणजे ? भारताची राज्यघटना.. . मिळालं का मग ते...आईने पुन्हा विचारलं. नाही ना.असं बोलून तेजोमयीनं बाबांकडे बघितलं. काय हो, हे पुस्तक आपल्या घरी नाही का ? आईने बाबांना प्रतिप्रश्न केला. नाही म्हणजे,तसं काही नाही पण... अहो बाबा, सरळ सरळ नाही म्हणाना ... नाही तर नाही,यात काय एवढं आढवेढं घेण्यासारखं ! अस बोलून आई स्वयंपाक खोलीत निघून गेली. अगं, तुला कश...

  आई नापास ( भाग दोन ) पूर्वसूत्र-आईच्या हट्टापायी आठवीत असणाऱ्या कल्याणीला आयआयटी शिकवणी वर्गाला जावं लागलं.मात्र त्याचा उलटाच परिणाम झाला.कल्याणी स्वत:चा आत्मविश्वास गमावून बसली...पुढे   चाचणी परीक्षेत शून्य गुण मिळाले त्या दिवशी कल्याणी खूप रडली. आपल्याला काहीच येऊ शकत नाही. असं तिला वाटू लागलं. घरी तिने पेपर दाखवला तेव्हा आईनं घर डोक्यावर घेतलं. ती, कल्याणीला वाट्टेल तशी बोलली. बाबांनी तिला थांबवायचा प्रयत्न केला. पण तिच्या तोंडाची टकळी सुरुच राहिली. कल्याणी बाबांच्या कुशित शिरुन हमसून हमसून रडू लागली. बाबांनी कसं बसं शांत केलं.    या दिवसानंतर कल्याणीचा आत्मविश्वास कमी झाला. आपल्याला काहीच येत नाही , असं तिला वाटू लागलं. शाळेच्या वर्गातही तिचं लक्ष लागेना. सदैव हसतमुख राहणारी कल्याणी एकदम शांतच झाली. तिने यंदा भाषण स्पर्धेत भाग घेतला नाही. आंतरशालेय महत्वाच्या स्पर्धेसाठीही तिने नाव नोंदवलं नाही. मुख्याध्यापकांना हे कळलं. खात्रीच्या खेळाडूनेच माघार घ्यावी आणि संघ पाण्यात बुडावा , असंच हे होतं. कल्याणी संघात नाही म्हंटल्यावर या स्पर्धेतून शाळेनेच माघार घेतल...

  आई नापास ( भागा एक )      कल्याणी सातवीतून आठवीत जाताच , तिच्या आईने तिला आयआयटी प्रवेश परीक्षा शिकवणी वर्गात टाकण्याची इच्छा बोलून दाखवली. खरं तर कल्याणीला आयआयटी म्हणजे काय, हे त्याक्षणी फारसं ठाऊक नव्हतं. कसलं तरी इंजिनीअरिंगचं शिक्षण एव्हढच तिच्या कानावरुन गेलं होतं. तिला एव्हढच माहीत होतं की तिचा मोठा भाऊ १२ वी नंतर इंजिनीअरिंग शिकायला गेला होता. मग आई आपल्याला आठवीतच कां बरं इंजिनीअरिंगला पाठवतेय ? असा तिला प्रश्न पडला. आईचं नेहमीच काहीतरी वेगळंच असतं , असं स्वत:शीच बोलून कल्याणी खेळायला गेली.    खेळून परतली तेव्हा घरी तिचाच विषय चालला होता. कल्याणीला आत्ताच आयआयटी शिकवणी वर्गात टाकायला हवं असं आई , बाबांना सांगत होती. हे बोल कल्याणीच्या कानावर जाताच ती कान टवकारुन आईबाबांजवळ जाऊन उभी राहिली.    अगं,तू जरा घाई करतेस असं वाटत नाही का ? बाबा म्हणाले.    यात कसली आलीय हो घाई. हीच योग्य वेळ आहे. पोराच्या वेळेस आपणास आठवीपासूनचे आयआयटी कोचिंग क्लास असतात हे माहीत नव्हतं. आता कळलय. आपल्या ओळखीच्या सगळ्यांनीच टाकलय त्यांच्या मुला-मुली...